دنياي شيميايي
ما نميتوانيم از همة مواد شيميايي توليد شده توسط انسان اجتناب كنيم؛ اما ميتوانيم براي بسياري از آنها جايگزينهايي بيابيم.
لازم نيست خيلي شكاك باشيد. ما در قرن بيستويكم زندگي ميكنيم، زمان به عقب برنميگردد و حتي متوقف نميشود! اما ميتوانيم بسياري از مواد شيميايي انسانساخته را وارد بدن خود نكنيم و به جايگزينهايي براي موادي كه روزانه با آنها در تماس هستيم، فكر كنيم.
نكته اين است كه تماس خيلي كم با مواد شيميايي، بيضرر است. ما در محاصرة مقادير كمي از مواد شيميايي هستيم؛ از موادي كه توسط آتش شومينه و تشك خواب توليد ميشود تا خمير دندان يا مواد آرايش روزانه. تماس ما با مواد شيميايي مداوم است. متأسفانه توليد اين مواد، پيوسته رو به افزايش است. البته مواد شيميايي در همه چيز و همه جا هستند. ميوهها و سبزيها، حاوي مواد شيميايي و سمومي هستند كه به طور طبيعي ايجاد ميشوند و از گياهان در برابر هجوم حشرات، قارچها، پرندگان و حيوانات محافظت ميكنند. گفته ميشود كه هر روز شمار اين مواد از شمار مواد ساختة انسان كمتر شده و به نسبت 1 :20/000 رسيده است. تقريباً دوسوم مواد شيميايي ساخت انسان براي موشها سرطانزا شناخته شدهاند. برخي از سموم طبيعي نيز اين اثر را دارند. به نظر ميرسد كه حتي ميوهها و سبزيها نيز حاوي عناصر سمي هستند؛ اما آنها موادي دارند كه از ما در برابر سرطان محافظت ميكنند.
بنابراين، به نظر ميرسد كه آثار محافظتي آنها تا حدي آثار سمي را خنثي ميكنند. پس اين احتمال نيز وجود دارد كه ما طي ميليونها سال به اين سموم عادت كردهايم؛ در حالي كه با سموم ساختة دست انسان تنها در پنجاه سال گذشته در تماس بودهايم.
اما چنين قضاوتي مانند اين است كه نوزاد را همراه لگن شستوشو دور بيندازيم؛ فراموش نكنيم كه همين مواد شيميايي، زندگيهاي بسياري را نجات دادهاند. مثلاً DDT (دِ. دِ. ت) كه مادهای مؤثر است، بخش بزرگي از كشورها را از چنگال پشة مالاريا آزاد كرد؛ اگرچه در بسياري از كشورها، مصرف آن به علت سمي بودن، ممنوع شده است.
ماهي بانو
در دهة 0691، ماهيگيران متوجه شدند اشكالاتي در ماهيهاي صيدشده وجود دارد.
ماهيهاي نر به ماهي ماده شباهت داشتند؛ به اين ترتيب، وجود استروژنهاي محيطي كشف شد (زنو ـ استروژنها). ممكن است در اثر اين تماسها، مردها ويژگي زنانه كسب كنند؛ اما به هر قيمتي بايد از تماس با اين نوع استروژنها اجتناب كرد. پلاستيكهاي نرم، منبع اين نوع استروژن هستند؛ مانند پلاستيكهايي كه براي پوشش مواد غذايي به كار ميروند. بهتر است پنير را در پلاستيك محكم و ضخيم كه هواي آن به خوبي خارج شده باشد، نگهداري کرد.
نگاهي سريع به مواد زيانبار
پس هنگامي كه ميگوييم مواد شيميايي ساختة دست انسان، منظورمان چيست و اين مواد چه بلايي بر سر ما ميآورند؟
PCBs (بيوفنيلهاي پليكلره) ـ مادة شيميايي است كه بر کار غدة تيروئيد اثر ميگذارد. تا دهة 1970 به رنگها افزوده ميشد؛ اما گزارشهای اخير، مقدار زيادي از آن را در بدن ماهيهاي روغني تأیید ميكند.
فتالات (Phetalates) ـ براي افزايش انعطاف پلاستيك به آن افزوده ميشود و در اسباببازيهاي پلاستيكي به كار ميرود. همچنين در مواد آرايشي كاربرد دارد. آزمايشها نشان ميدهد كه اين مواد بر شمار اسپرمها و كيفيت آنها اثر دارد.
ارگانوتينها (Organotins) ـ حتي در مقادير جزئي اثر سمي دارد. با اين حال، در البسة ورزشي، تشك، روتختي، فرشهاي حاشيهدوزيشده و كفپوشها وجود دارد. اين سموم بر سيستم ايمني اثر ميگذارد.
بيس فنول A ـ در مواد آرايشي وجود دارد.
تريكلوسان ـ آنتيبيوتيكي كه در برخي جراحيهاي پلاستيك و در محلولهاي دهانشويهها، لوسيونها و كرمها به كار ميرود. اين مادة شيميايي، به مدت طولاني در بدن باقي ميماند.
چه باید کرد :
س: چگونه ميتوانم از تماس با مواد شيميايي ساختة انسان اجتناب كنم؟
ج: نميتوانيد. بنابراين نگران نباشيد و غصه نخوريد. بهترین راهحل اين است كه از تماس زياد با اين مواد خودداري كنيد. اگر دستشويي، حمام و توالت را با استفاده از مواد شيميايي تميز ميكنيد، پنجرهها را باز بگذاريد تا هوا جريان يابد و از تنفس اين مواد خودداري كنيد. یکی از نظافتچيهای شرکت ما، پس از سالها تماس با مايعات شوينده، اكنون به همة مواد شيميايي حساسيت پيدا كرده است و دچار آبريزش چشم و عطسههاي مكرر ميشود. او بايد از ماسك يا از مواد طبيعي و غيرسمي استفاده کند. بنابراين، قبل از رسيدن به اين وضع بايد از تماس با اين مواد خودداري كنيد.
تعریف ایده :
«هرچه بر جهان اطراف و شگفتيهاي آن بيشتر تمركز كنيم، كمتر ميل به تخريب در ما ايجاد ميشود.»
راشل كارسون، مؤلف چشمة آرام، يكي از اولين كتابهايي كه به خطرات مواد شيميايي مدرن اشاره كرده بود.
برگرفته از کتاب 52 ایده درخشان سلامت
دیگر عناوین :لازم نيست خيلي شكاك باشيد. ما در قرن بيستويكم زندگي ميكنيم، زمان به عقب برنميگردد و حتي متوقف نميشود! اما ميتوانيم بسياري از مواد شيميايي انسانساخته را وارد بدن خود نكنيم و به جايگزينهايي براي موادي كه روزانه با آنها در تماس هستيم، فكر كنيم.
نكته اين است كه تماس خيلي كم با مواد شيميايي، بيضرر است. ما در محاصرة مقادير كمي از مواد شيميايي هستيم؛ از موادي كه توسط آتش شومينه و تشك خواب توليد ميشود تا خمير دندان يا مواد آرايش روزانه. تماس ما با مواد شيميايي مداوم است. متأسفانه توليد اين مواد، پيوسته رو به افزايش است. البته مواد شيميايي در همه چيز و همه جا هستند. ميوهها و سبزيها، حاوي مواد شيميايي و سمومي هستند كه به طور طبيعي ايجاد ميشوند و از گياهان در برابر هجوم حشرات، قارچها، پرندگان و حيوانات محافظت ميكنند. گفته ميشود كه هر روز شمار اين مواد از شمار مواد ساختة انسان كمتر شده و به نسبت 1 :20/000 رسيده است. تقريباً دوسوم مواد شيميايي ساخت انسان براي موشها سرطانزا شناخته شدهاند. برخي از سموم طبيعي نيز اين اثر را دارند. به نظر ميرسد كه حتي ميوهها و سبزيها نيز حاوي عناصر سمي هستند؛ اما آنها موادي دارند كه از ما در برابر سرطان محافظت ميكنند.
بنابراين، به نظر ميرسد كه آثار محافظتي آنها تا حدي آثار سمي را خنثي ميكنند. پس اين احتمال نيز وجود دارد كه ما طي ميليونها سال به اين سموم عادت كردهايم؛ در حالي كه با سموم ساختة دست انسان تنها در پنجاه سال گذشته در تماس بودهايم.
اما چنين قضاوتي مانند اين است كه نوزاد را همراه لگن شستوشو دور بيندازيم؛ فراموش نكنيم كه همين مواد شيميايي، زندگيهاي بسياري را نجات دادهاند. مثلاً DDT (دِ. دِ. ت) كه مادهای مؤثر است، بخش بزرگي از كشورها را از چنگال پشة مالاريا آزاد كرد؛ اگرچه در بسياري از كشورها، مصرف آن به علت سمي بودن، ممنوع شده است.
ماهي بانو
در دهة 0691، ماهيگيران متوجه شدند اشكالاتي در ماهيهاي صيدشده وجود دارد.
ماهيهاي نر به ماهي ماده شباهت داشتند؛ به اين ترتيب، وجود استروژنهاي محيطي كشف شد (زنو ـ استروژنها). ممكن است در اثر اين تماسها، مردها ويژگي زنانه كسب كنند؛ اما به هر قيمتي بايد از تماس با اين نوع استروژنها اجتناب كرد. پلاستيكهاي نرم، منبع اين نوع استروژن هستند؛ مانند پلاستيكهايي كه براي پوشش مواد غذايي به كار ميروند. بهتر است پنير را در پلاستيك محكم و ضخيم كه هواي آن به خوبي خارج شده باشد، نگهداري کرد.
نگاهي سريع به مواد زيانبار
پس هنگامي كه ميگوييم مواد شيميايي ساختة دست انسان، منظورمان چيست و اين مواد چه بلايي بر سر ما ميآورند؟
PCBs (بيوفنيلهاي پليكلره) ـ مادة شيميايي است كه بر کار غدة تيروئيد اثر ميگذارد. تا دهة 1970 به رنگها افزوده ميشد؛ اما گزارشهای اخير، مقدار زيادي از آن را در بدن ماهيهاي روغني تأیید ميكند.
فتالات (Phetalates) ـ براي افزايش انعطاف پلاستيك به آن افزوده ميشود و در اسباببازيهاي پلاستيكي به كار ميرود. همچنين در مواد آرايشي كاربرد دارد. آزمايشها نشان ميدهد كه اين مواد بر شمار اسپرمها و كيفيت آنها اثر دارد.
ارگانوتينها (Organotins) ـ حتي در مقادير جزئي اثر سمي دارد. با اين حال، در البسة ورزشي، تشك، روتختي، فرشهاي حاشيهدوزيشده و كفپوشها وجود دارد. اين سموم بر سيستم ايمني اثر ميگذارد.
بيس فنول A ـ در مواد آرايشي وجود دارد.
تريكلوسان ـ آنتيبيوتيكي كه در برخي جراحيهاي پلاستيك و در محلولهاي دهانشويهها، لوسيونها و كرمها به كار ميرود. اين مادة شيميايي، به مدت طولاني در بدن باقي ميماند.
چه باید کرد :
س: چگونه ميتوانم از تماس با مواد شيميايي ساختة انسان اجتناب كنم؟
ج: نميتوانيد. بنابراين نگران نباشيد و غصه نخوريد. بهترین راهحل اين است كه از تماس زياد با اين مواد خودداري كنيد. اگر دستشويي، حمام و توالت را با استفاده از مواد شيميايي تميز ميكنيد، پنجرهها را باز بگذاريد تا هوا جريان يابد و از تنفس اين مواد خودداري كنيد. یکی از نظافتچيهای شرکت ما، پس از سالها تماس با مايعات شوينده، اكنون به همة مواد شيميايي حساسيت پيدا كرده است و دچار آبريزش چشم و عطسههاي مكرر ميشود. او بايد از ماسك يا از مواد طبيعي و غيرسمي استفاده کند. بنابراين، قبل از رسيدن به اين وضع بايد از تماس با اين مواد خودداري كنيد.
تعریف ایده :
«هرچه بر جهان اطراف و شگفتيهاي آن بيشتر تمركز كنيم، كمتر ميل به تخريب در ما ايجاد ميشود.»
راشل كارسون، مؤلف چشمة آرام، يكي از اولين كتابهايي كه به خطرات مواد شيميايي مدرن اشاره كرده بود.
برگرفته از کتاب 52 ایده درخشان سلامت
در جستجوی صبح
برخورد منطقی
مدیریت سلیقه ای
ماه رمضان و خريد كتاب
ماه رمضان و رسانه ملي
