24 آبان ماه روز كتاب و كتابخواني است و در اين روز در بزرگداشت كتاب بيشتر ما شاهد «مرثيه‌سرايي» براي كتاب و كتابخواني هستيم و معمولاً در مطبوعات و راديو و تلويزيون و سخنراني‌ها به ذكر مصيبتي! يكنواخت و تكراري بسنده مي‌شود كه «نرخ مطالعه در جهان فلان قدر است و نرخ مطالعه در كشور ما فلان قدر . وا مصيبتا!» و در ذكر دلايل آن هم گران بودن قيمت كتاب‌ها، كم بودن كتابفروشي و ... دلايل اصلي بيان مي‌شود. ولي به نظر من علت اصلي كم‌بودن سرانه مطالعه مردم آن است كه مردم نيازهاي خود را در كتاب‌هاي موجود در بازار نمي‌يابند. اكثر كتاب‌هاي موجود در بازار كتاب‌هاي ترجمه‌شده از منابع خارجي است و در نتيجه خواننده ما پس از مطالعه كتاب با توجه به آنكه نوع نيازهايش با نيازهاي خواننده خارجي متفاوت است تغييري در سطح توانايي‌هاي خود احساس نمي‌كند . بنابراين كم كم مطالعه كتاب را از برنامه روزانه خود حذف مي‌كنند و اين يك عكس‌العمل طبيعي است و جاي تاسف خوردن بر آن نيست. فراموش نكنيم كه نفس مطالعه – بر خلاف تصور رايج – خود چيز ارزشمندي نيست بلكه مطالعه "موثر" داراي ارزش است چنان كه سعدي عالم بي‌عمل را به زنبور بي‌عسل تشبيه كرده است. در همين شرايطي كه فرياد از سطح پايين مطالعه در ايران بلند است، تعداد و تيراژ كتاب‌هايي كه به صورت عملگرا و هماهنگ با نياز كاربر ايراني نوشته شده و به تعداد خوبي نيز فروش داشته است كم نيست.

مثلاً جديداً كتاب «قورباغه را قورت بده» فقط توسط يكي از ناشران آن در نوبت چاپ چهاردهم با تيراژ پنجاه هزار نسخه عرضه شده است و از اين سبك كتاب‌ها كم نيست. در اين زمينه نكته ديگري كه قابل اهميت است توجه به اين نكته است كه كار نشر يك كار حرفه‌اي است و براي موفقيت در آن بايد به صورت تمام‌وقت و حرفه‌اي به آن نگاه كرد. از مجموع 8000 ناشري كه مجوز فعاليت نشر دارند شايد كمتر از 500 ناشر به صورت حرفه‌اي به اين مقوله مي‌نگرند و بقيه كار نشر را به عنوان كار دوم و جانبي خود در نظر دارند. نگاه حرفه‌اي ناشر باعث مي‌شود كه كتابي را براي چاپ گزينش كند كه هماهنگ با نيازهاي كاربر باشد ؛ در نتيجه اين كتاب فروش خواهد رفت. ناله‌هايي كه شما از ناشران مي‌شنويد كه كتاب‌ها در انبار ماند بيشتر از جانب كساني است كه نشر را به صورت فعاليت دوم خود در نظر دارند . بنابراين نمي‌توانند قواي فكري خود را براي گزينش كتاب مناسب براي خواننده ايراني و معرفي مناسب آن به خواننده ايراني متمركز كنند. در نتيجه كتابي كه منتشر مي‌كنند بازار ندارد و در انبارها مي‌ماند .

در مجالي ديگر درباره اين موضوع باز با شما سخن خواهم گفت.